Erivan Gezilecek Yerler: Ermenistan’ın Kalbi

Bu yazımda, Ermenistan’ın başkenti Erivan hakkında genel bilgilerin yanı sıra Erivan’da gezilecek yerler ve daha fazlası hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

Ağrı Dağı’nın gölgesinde, Asya ve Avrupa medeniyetlerinin beslediği bir kavşak. Yüzyıllar boyunca Hristiyan ve Müslüman toplulukları arasında bir savaş alanı olmuş. Bir zamanlar Karadeniz’den Hazar Denizi’ne kadar uzanan geniş bir imparatorluk olan Ermenistan bugün Türkiye ve Gürcistan’ın sardığı küçük bir arazi diliminden ibaret. Azerbaycan ise yıllardır düşmanı. Yetmiş yıl boyunca Sovyet kontrolü altında olan Ermenistan 90’lı yıllarda gelişen ekonomi ve turizm sektörü ile bugün başkent Erivan başta olmak üzere diğer şehirleri ile medeniyetin torpil geçtiği birçok tarihi hazineye ev sahipliği yapıyor.

Erivan Gezi Notları

Ermenistan’a ilk kez gidiyorum. Ne yalan söyleyeyim içimde bir heyecan ve tedirginlik havası hâkimdi. Ermenistan gezisi öncesi araştırmalarım belki de beni bu tedirginliğe itmişti. Kimi yazarlar Ermenistan sınırında Türk olmak sorun çıkarabilir yazıyordu, kimi yazarlar ise ülke içerisinde sıkıntı yaşanabilir üzerine bir şeyler karalamıştı. Hâlbuki hiçbir olumsuz süreç ile karşılaşmadım.

Gürcistan’ın başkenti Tiflis üzerinden yaklaşık 5 saat süren bir yolculuk sonrası Ermenistan’ın başkenti Erivan’a ulaştım. Şehirlerarası otobüs terminali şehrin batısında kalıyor. Terminal, bir başkent ayarında lüks ve büyük değil. 15 kadar otobüs firma yazıhanesi ve küçük bir park alanından ibaret.

Terminalde indiğiniz vakit yaya alt geçidini kullanarak yolun karşısına geçin. Aynı zamanda alt geçitte birkaç fast-food yemek ve hediyelik eşyaların satıldığı ufak dükkânlar mevcut. Yolun karşısına geçtiğinizde otobüs duraklarını göreceksiniz. Durakların yanında bir de döviz bürosu yer alıyor. Buradan Lari, Dolar veya Euro olan paranızı Ermenistan para birimi Dirhem’e çevirebilirsiniz.

Duraklardan kalkan minibüsler ile 0,50 Dirhem karşılığında şehir merkezine gidebilirsiniz. Dilerseniz yürümeyi tercih edebilir ve şehri adımlarınızla keşfetmeye başlayabilirsiniz. Çok değil sadece 2 km’lik bir mesafeyle aklınızda bu ülkeye dair fikirler şekillenmeye başlayacaktır. Ve böylelikle yol üzerindeki tarihi köprüyü görme şansını kaçırmamış olacaksınız. Hem ayrıca köprü üzerinde sizi bir sürpriz bekliyor olabilir. Türkiye! Ağrı Dağı size gülümsüyor… Eğer gökyüzü açık ise Ağrı Dağı’nın o heybetli görüntüsünü görebileceksiniz.

Yola çıkmadan önce yaptığım araştırmalarda birkaç blog içeriği Ağrı Dağı’nın Erivan’dan görülebildiğini yazıyordu. Terminalde inip şehir merkezine doğru yürüdüğüm esnada başımı sağa çevirip gördüğüm küçük ve büyük Ağrı Dağı yüzümde tebessüme neden olmuştu.

Victory Köprüsünde 5 dakika kadar durdum ve öylece Ağrı Dağı’nı seyrettim. Köprünün altından geçen Hrazdan Nehri’nin sesi kulaklarımı okşuyor, gözlerim Ağrı Dağı’nı kesiyordu…

Victory Köprüsü’nü geçtikten sonra iki yol ayrımı var. Sola giden yol Beyrut Caddesi ve sağa giden yol İtalya Caddesi. İki yol da sizi şehrin kalbi olan Cumhuriyet Meydanı’na çıkaracaktır.

Erivan Gezilecek Yerler

Erivan’da yer yer kimi zaman sizi anıt heykeller karşılayacak. Zira, Ermenistan halkı tarihte önemli yer edinmiş bazı kişilerin anıt heykellerini şehrin farklı noktalarına dikerek onlara olan saygılarını göstermiş. Yol üzerinde sizi ilk karşılayan Alexander Myasnikyan’ın heykeli olacak.

Alexander Myasnikyan (Ermeni Bolşevik Devlet Adamı)

Erivan’da gezilecek yerler arasında sizi ilk karşılayacak olan Alexander Myasnikyan’ın anıt heykeli olacak.

Kendisi Ermeni Bolşevik, devrimci ve devlet adamı. 1918-19 yılları arasında Belarus Komünist Partisi Başkanlığı ve 1921-22 yılları arasında Ermenistan SSC Halk Komiserliği Başkanlığını yapmış biri.

Heykel arkasında çocuk parkı yer alıyor. Yemyeşil, bakımlı ve gayet güzel bir park.

Çocuk parkının hemen bitiminde sizi Bolşevik devrimci ve politikacı biri olan Stepan Shahumyan’ın anıt heykeli karşılayacak. Yine heykel arkasında bir park yer alıyor ki bu park adını anıt heykelden alıyor. Park içerisinde oturma yerleri ve çay bahçesi mevcut.

Shahumyan Parkı

Yolun sağından devam ederek 5 dakikalık bir yürüme sonrası kendimi nihayet Cumhuriyet Meydanı’nda buluyordum. Küp taşlar ile örülü büyükçe bir meydan. Meydanı, Ermeni Tarihi Devlet Müzesi, Ulusal Sanat Galerisi, Hükümet Binası, Erebuni ve Marriott Otel çevreliyor. Ermeni polislerinin üst düzey bir güvenlik önlemi aldığını görüyorum.

Cumhuriyet Meydanı

Erivan’da gezilecek yerlerin başında muhakkak burası olacaktır. Cumhuriyet Meydanı, Erivan’ın kalbinin attığı yerdir. Günün her saati işlek olan meydan birçok yerli ve yabancı turiste ev sahipliği yapıyor. Yerel halkın oturup dinlendiği, yabancı turistlerin ise fotoğraf karelerine konu olan güzel bir yer. Burada yaz akşamları saat 20.00’de başlayan ve gecenin ilerleyen saatlerine dek süren opera müzik gösterileri düzenleniyor. Çalan müziklerin ritimleri meydan içerisinde yer alan havuz ve onu tamamlayan fıskiyeler ile büyüleyici bir görsel şova dönüşüyor. Karanlık çöktüğünde ise Cumhuriyet Meydanı bir panayır alanını andırıyor. Yüzlerce insan ellerinde kamera bu muhteşem anın her saniyesini kayıt altına alıyor. Birkaç video elbette kayıt aldım. Bunları YouTube kanalımda sizlerle paylaşıyorum. Eminim siz de beğeneceksinizdir.

Ermeni Tarihi Devlet Müzesi

Şüphesiz, Cumhuriyet Meydanı’nın en gözde yapısı Ermeni Tarihi Devlet Müzesi’dir. Dış mimarisi ile oldukça göz alıcı. Ermeni tarihi adına önemli bir yer tutan müze, içerisinde savaş ve büyüme politikasını içeren pek çok bilgi ve belgeye ev sahipliği yapıyormuş.

Ayrıca Okuyun: Ermenistan Vizesi Nasıl Alınır?

Tashir Caddesi

Müzenin sol tarafından yürüdüğünüz takdirde Tashir Caddesine çıkacaksınız. Cadde, Erivan’ın en işlek ve en popüler yerlerinden biri. Cumhuriyet Meydanı’na çıkan bu cadde yerleşik birçok dünyaca ünlü giyim markalarına ait mağazaların bulunduğu yerdir.

Akşam vakitleri burası adeta bir insan seline dönüşüyor. Bu kadar kalabalık belki beraberinde tehlikeyi getirebilir diye düşünebilirsiniz. Bu imkânsıza yakın bir ihtimal diyebilirim. Günün her saati Ermeni polisi Tashir Caddesi ve Cumhuriyet Meydanı ekseninde devriye atmakta. Turistlerin güvenliğine çok ama çok önem veriyor ülke. Zira, Erivan adeta Sovyet Dönemi sonrası yeniden inşa edilmiş ve ülkenin önemli gelir kaynağı arasında turizm sektörü yer alıyor. Bu da, ülkeyi ziyaret eden turistlerin güvenliğine üst düzey bir önem verdiklerini gösteriyor.

Puşkin Caddesi

Tashir Caddesinin sonu sizi bir başka ışıltılı cadde olan Pushkin Caddesine çıkaracak. Burada da paranızı çevirerek Dirhem alabileceğiniz döviz büroları mevcut. Erivan’da büyük alışveriş marketlerinin içerisinde de küçük bir döviz bürosu bulunmaktadır. Fakat market içerisinde yer alan döviz büroları dışarıya göre kurun altında değişim yapıyor, bilginize.

Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu

Bir başka Erivan gezilecek yerler arasında yer alan ise Opera ve Bale Tiyatro binasıdır. Hoş bir mimariye sahip.

Pushkin Caddesi, Kuzey Caddesine bağlanıyor ve sizi Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu’na çıkarıyor. Başınız dönmedi değil mi? Erivan’da gezilecek yerler, Cumhuriyet Meydanı çevresine toplanmış durumda. Tüm caddeler sizi mutlaka bir park ya da turistik bir yere çıkaracaktır.

Ulusal Opera Tiyatrosu Spendiaryan tarafından Ermeni Hükümeti kararıyla 1932 yılında kurulmuş. Ermeni mimar Tamanyan tarafından tasarlanan bina Erivan’ın güzel yapılarından biri. İlk ulusal opera 1945 yılında II. Arşak adlı gösteri ile sahnelenmiş. Opera ve Bale Tiyatrosu, Ermeni halkının yaşamını yansıtan gösterilere ev sahipliği yapıyor. Eski nesillerinin mirasını korumak adına sahnelenen tiyatro gösterileri izlemeye değer.

Bu görülecek yerler Cumhuriyet Meydanı’na yakın konumda bulunuyor. Henüz Tiflis’teyken Erivan’da konaklayacağım hostelin ne adresini not almış ne de herhangi bir rezervasyon yapmıştım. Tek bildiğim hostelin adının Envoy olduğuydu. Pushkin Caddesini bitirdikten sonra Ghazar Parpetsu Caddesinin başladığı noktada yer alıyor. Kısa bir yürüyüş sonrası hostele geldim. Paylaşımlı odalardan kendime 2 gecelik bir konaklama satın alacağımı söyledim. Danışmadaki görevli ise; “üzgünüm, boş yerimiz yok” yanıtını verdi. Eh, benim hatam. Turizm sezonu ve şehir turist kaynıyor. Rezervasyon yapmadan gelirsem olacağı bu. Envoy hostelin hemen karşısında Mr. Hostel yer alıyor. Görevli danışman Mr. Hostele gitmemi ve orada boş bir yatak bulabileceğimi söyledi. Kendisine teşekkür ederek Envoy Hostelden ayrıldım ve Mr. Hostele geldim. Neyse ki burada kendime yer bulabildim.

Mr. Hostel

Envoy Hostel ve Mr. Hostel aynı caddede, karşı karşıya şehrin iki ekonomik konaklama yeridir. Gezginler Erivan’da bu iki hosteli kullanıyorlar. Sırt çantalı gezginler için tipik bir konaklama yeri. Paylaşımlı odalar ve ranza sistemi mevcut. Tüm odalarda Wi-Fi, klima, ısıtma, kişisel kilitlenebilir dolaplar bulunuyor. Kahvaltı dâhil 1 gecelik konaklama ücreti 12.000 Dirhem. Kahvaltı istemezseniz 8.000 Dirheme kalabiliyorsunuz. Ben 2 gece için kahvaltı hariç 16.000 Dirhem ödedim.

Hostele yerleştikten sonra pek vakit kaybetmeyip şehri gezmeye çıktım. Bu arada hostel danışmanlarından Erivan turistik şehir haritasını almayı unutmayın. İlk durağım Matenadaran olacak. Bulunduğum caddenin sonu beni oraya götürecek. Yaklaşık 10 dakikalık yürüme sonrası bu gizemli anıt ve yapıya geldim.

Matenadaran Eski El Yazmaları Müzesi

Matenadaran olarak bilinen eski el yazmalarının yer aldığı eşsiz bir bilimsel araştırma merkezi ve dünyanın en eski el yazmalarının yer aldığı zengin bir müze. 17.000 el yazmasına ev sahipliği yapıyor. Müzenin önünde Ermeni alfabesinin yaratıcısı olan Mesrop Maştots ve onun öğrencisi olan Koryun’un heybetli bir heykeli yer alıyor. Müze içerisindeki tüm sergileri izlemeyi düşünüyorsanız mutlaka bir gününüzü buraya ayırmalısınız. Müzeye giriş bilet ücreti 5.000 Dirhem olan Matenadaran her gün saat 10:00 – 17:00 arası ziyarete açıktır.

Cafesjian Sanat Merkezi

Matenadaran’a çıkan yokuşun başından yönünüzü sağa çevirdiğinizde Antarayin Caddesi sizi Cafesjian Sanat Merkezi’ne götürecek. Çok kısa bir yürüme mesafesinde. Cascade Erivan’a sanatsal bir görünüm kazandırıyor. Kentsel yaşamın bir parçası olan Cascade göz alıcı bir mimari bütünlüğe ev sahipliği yapıyor. Bir açık hava sergisi diyebiliriz. Sizi bazı muhteşem eserler ile karşılayacak. Burada ayrıca 15 küçük çeşme var. Her katı benzersiz tasarımları beraberinde getiriyor.

Kondisyonunuz iyiyse tam 572 basamak merdivene sahip olan Cascade’nin zirvesine çıkmalısınız. Zirve size muhteşem bir Erivan şehir manzarasını sunacaktır. Ve her bir katında yer alan farklı mimariye özgü tasarımları gözlemlemeyi unutmayın.

Aşağıdaki fotoğrafa dikkatli bakarsanız sağda beyaz bir kısım göreceksiniz. Orası Ağrı Dağı’nın zirvesi. Eğer gökyüzü açıksa buradan Ağrı Dağı’nı çıplak gözle görebilirsiniz.

Ermenistan Cumhurbaşkanlığı Sarayı

Cascade Sanat Merkezi’nin başladığı nokta olan Tamanyan Caddesini takip ederseniz sırasıyla Cumhurbaşkanlık Konutu ve SSCB’li asker Hovhannes Bagramyan’ın heykelini göreceksiniz.

Aşıklar Parkı

Erivan gezilecek yerler listenizde burayı sona bırakabilirsiniz. Diğer yerleri gezip yorulduktan sonra Aşıklar Parkı’nda dinlenebilir ve bu güzel ortamın keyfini çıkarabilirsiniz.

Erivan, anıt ve heykellerin yanı sıra birçok park alanına da sahip. Bu parklardan öne çıkanı Âşıklar Parkı. 2,5 hektarlık bir alan üzerine kurulu olan park şehrin en büyük açık alanı. Eski bir Ortaçağ Mezarlığı olan bölge 18. yüzyılda park alanına çevrilmiş. Park, Erivanlı birçok evli çiftin ve sevgililerin buluşma noktası. Ulusal Bayram ve Ermenistan Şenliklerinin de gerçekleştiği park aynı zamanda açık hava festivalleri, canlı konserler ve sergilere de ev sahipliği yapıyor. Park içerisinde çeşitli heykeller ve güzel tasarımlı bir şelale bulunuyor. Erivan gezinizde dinlenmek için burayı tercih edebilirsiniz. Park içerisinde ücretsiz W-Fi hizmeti de mevcut.

Aziz John Kilisesi

Erivan’da görülecek yerler arasında olan bir başka yer ise St. John Kilisesi’dir.

Park alanından çıkış yaptığınızda yolun karşısına geçerek Proshyan Caddesini takip edin. Kısa bir yürüyüş sonrası karşınızda Aziz John Kilisesi belirecek. 17. yüzyıl kilisesi olan bu yapı Erivan’da yaşayan Melik Aghamal adlı zengin bir vatandaş tarafından inşa edilmiş. Diğer ortaçağ kiliseleri gibi, üç nefli bir kilise. Dikdörtgen planlı olup, kesme taşlardan örülü. Aziz John Kilisesi bugün Erivan’da aktif olarak ibadete açık bir şekilde hizmet vermektedir.

Kilise yolundan aşağı indiğinizde Gök Camisini göreceksiniz.

Ayrıca Okuyun: Türk Pasaportu İle Ermenistan’a Nasıl Gidilir?

Gök Camii (Mavi Camii)

Erivan’da gezilecek yerlerin sonuncusu ise Gök Camii’dir.

Mavi Cami olarak da bilinen Gök Camii, 1765 yılında inşa edilmiş. Cami, Şii İslam mimarisinin karakteristik özelliklerine uygun olarak inşa edildiği görülüyor. Dikdörtgen bir minare, kubbe ve giriş hollerinden oluşuyor. Minare mavi, kırmızı ve yeşil tuğlalar ile kaplı. Dönemin Sovyet baskılarına direnen yapı en son 1994-98 yılları arasında İran hükümeti tarafından restore edilmiş. Bugün, ülkede yaşayan Şii topluluklarına açık olan camide ibadetler yerine getiriliyor, dualar ediliyor.

Neredeyse günü akşam ettim. Sabahtan beri Erivan’ı deyim yerindeyse karış karış geziyorum. Öğlen yemeği bile yememişim. Hazır Erivan’da cami bulmuşken biraz burada soluklanıyorum. Bu sırada içeride iki kişinin oturduğunu görüyorum. Yanlarına gittim ve tanıştım. Kendileri İran’da yaşayan Tebriz Türkleri. Birlikte sohbet ettik. Türk olduğumu ve İran’dan geldiğimi söyledim. Mutlu oldular. Türkiye hakkında merak ettiklerini sordular, cevapladım. Kendileri poşetlerinden bir parça lavaş ekmek çıkarıp ikram ettiler. Geri çeviremedim. Karnım bir hayli açtı. Verdikleri ekmekten yiyip üzerine bir bardak da su içince kendime gelmiştim. 🙂

Burada yaklaşık yarım saat dinlendim. Ardından kısa bir yürüyüş sonrası tekrar Cumhuriyet Meydanı’na geldim. Hava kararmak üzere…

Saatler ilerleyince kalabalığın arttığını görüyorum.

İyiden iyiye kalabalık artıyor. Yerel insanların ritüel haline getirdiği yaz akşamlarının vazgeçilmez noktası. Yabancı turistler ise hemen göze çarpıyor…

Kalabalık artınca devriye gezen polislere bir de askerler eşlik ediyor…

Cumhuriyet Meydanı ışıl ışıl. Opera müzikleri çalmaya başladı. Müziğin ritimleri fıskiyelerden fışkıran sular ile senkronize bir şekilde büyüleyici bir gösteriye dönüşüyor. Herkesin elinde telefon ve bu anı ölümsüzleştiriyor.

Erivan Gece Hayatı ve Eğlence

Erivan’da gezilecek yerlerin ziyareti dışında yapılacak en iyi şey de Cumhuriyet Meydanı’nda Erivan gece hayatının kalbinin attığı gösterilere tanık olmaktır. Meydanda hava karardığında muhteşem bir müzik gösterisi düzenleniyor.

Gece saat 23:45 sularında Cumhuriyet Meydanından ayrılarak hostele geçtim. Duş sonrası deliksiz bir uyku uyudum. Erivan’da ikinci günümü doğaçlama takılarak geçirdim.

Şehir hakkındaki tek atışlık görüşüm; Erivan’ın arka sokakları sanki Sovyet döneminden daha dün bağımsızlığına kavuşmuş gibi bir görüntüye sahip. Şehir merkezi gayet modern ve temiz. Ermenistan’a gelmenizi elbette öneririm. Böyle bir gezi düşünüyorsanız bu planınızı ertelemeyin. Vize alırken ve sınır kapısından geçerken herhangi bir olumsuzlukla karşılaşmıyorsunuz. Soykırım hakkında bir soru yöneltildiğinde ilgilenmiyorum diyerek işin içinden sıyrıla bilirsiniz. Siz sonuçta turistsiniz ve ülkeyi gezmeye gelmişsiniz. Şehir içerisinde ise mümkünse 40 veya 50 yaş üzeri insanlarla muhabbete girmemeye çalışın. Oldu ki kendinizi bu muhabbetin içinde buldunuz o halde Türküm demeyin. Yaşlı kesim daha milliyetçi olabiliyor. Fakat gençler gayet mantıklı düşünebilen, kendini geliştirmiş ve zamanında ne olup bittiğiyle değil bugün ve yarınla ilgileniyorlar.

Erivan’da üçüncü günün sabahına uyandım. Saat 09:00’da hostelden çıkışımı yaparak Cumhuriyet Meydanı’na geldim. Meydan önünden otobüs terminaline minibüsler kalkıyor. 0,50 Dirhem ödeyerek terminale geldim. Tiflis’e gidecek araç da şansıma yolcu almaya başlamış ve birazdan kalkacakmış. 8 Dirhem ücret ödeyerek Erivan-Tiflis otobüs biletimi aldım. Henüz aracın hareket etmesine zaman var ve ben bu zamanı terminal içerisinde gezerek dolduruyorum. Saat 10:30’u gösterdiğinde ise Tiflis için yolculuk vakti gelmişti. Erivan geride kalırken Tiflis’e tekrardan merhaba diyorum!

Ayrıca Okuyun: Tiflis’ten Erivan’a Nasıl Gidilir?

Erivan gezisi hakkında tüm sorularınızı yorum kısmından yazarak sorabilirsiniz.