Gümrü Şehri

Ermenistan’a gelme amacıma ulaştıktan sonra başkent Erivan’ın altını üstüne getirmiştim. Şehirde görülebilecek her sokağını, parkını ve müzelerini gördükten sonra epey yorucu, ama oldukça keyifli anlar geçirmiştim. Hele geldiğim ilk gün, Erivan’ın 2800’ncü yaşının kutlamalarına katılmıştım. Erivan’ın meydanları, caddeleri ve sokakları tıklım tıklımdı. Dışarıda yürümenin imkanı yoktu. Hava günlük güneşlikti. Gece ya da gündüz her köşe başında veya meydan bir etkinlik vardı. Kutlamalar gece yarısına kadar devam etmişti. Bütün bu kalabalık ve eğlenceye rağmen en ufak bir tartışma ve kavgaya tanık olmadım. Oldukça güzel vakit geçirmiştim. Erivan’da geçirdiğim dolu dolu 3 günün sonunda, Ermenistan’ın ikinci büyük şehri Gümrü’ye gidecektim.

Gümrü, Ermenistan

Erivan’dan Gümrü’ye Nasıl Gidilir?

Erivan’dan Gümrü’ye ya trenle ya da minibüsle gitme imkanı var. Minibüsler tren garının yanından kalkıyor. Minibüsler doldukça hareket ediyor. Ben trenle gitmeyi tercih ettim. Erivan-Gümrü-Erivan arasında karşılıklı 3 sefer yapılıyor. Bir kişilik bilet fiyatı 1 Dram, yaklaşık 2 Dolar ediyor. Tren biletini gişeden almak zorunda değilsiniz, trenin içindeki görevliden de alabiliyorsunuz, bizdeki gibi kaçak yolcu tanımlaması yok burada.

Erivan-Gümrü Treni
Erivan-Gümrü Tren Saatleri

Erivan Tren Garı oldukça görkemli bir yapı. Garın içine girdiğinizde gördüğünüz yapı sizi kendisine hayran bırakıyor. Trenler oldukça eski ve içindeki koltuklar bildiğimiz tahta bank biçiminde. Erivan-Gümrü arası trenle yolculuk 3 saat sürüyor. Yol boyunca tren irili ufaklı bütün istasyonlarda duruyor. Yolun bir kısmı Türkiye sınırına paralel gidiyor; sınır kulelerini ve Türkiye topraklarını görüyorsunuz. İnsan bu yolculuk içinde oldukça duygusal anlar yaşıyor, bu kadar yakın ama bu kadar uzak oluşuna.

Ayrıca Okuyun:

Gümrü Tren Garı şehrin biraz dışında, ama yürüyerek rahatça gidebilirsiniz. İsterseniz taksilerle de şehir merkezine ulaşabilirsiniz.

Gümrü Tren Garı

Gümrü oldukça küçük ama güzel bir şehir. Şehri iki saat içinde yürüyerek bütünüyle gezebilirsiniz. Görülmesi gereken yapılar şehir merkezinde bulunuyor.

Şehre gitmeden önce, yine gezgin Soner Gürkan Yücel aracılığıyla Facebook üzerinden tanıştığım Artashes Mkhitaryan beni tren garından alarak Gümrü’de kaldığım sürece bana rehberlik yaptı. Yemek yemek için oturduğumuz bir kafede Gor Tonoyan ile tanıştık.

Ermeni İnsanlar

Gor, 4 yıl İstanbul’da yaşamış ve Türkçe konuşuyordu. Türkiye ve Ermenistan üzerine epey sohbet ettik. Kafede çalışan 2 kız Gümrü’ye gezmek için geldiğimi duyduklarında çok şaşırdılar. “Gümrü’de görülecek ne var ki?” diye sorular sordular. Hayatlarında hiç Türk görmediklerini belirterek birlikte resim çektirdik. Gümrü’den ayrılırken birbirimize sarıldık ve iyi dileklerde bulunduk. Dostlukları ve yardımseverlikleri için hepsine teşekkür ederim.

Gümrü'de Bir Kafe

Gümrü Hakkında Bilgi

Gümrü, Şirak bölgesinin en büyük şehridir. Başkent Erivan’ın 120 km kuzeybatısında yer alır. Yaklaşık 200.000 kişilik nüfusu ile Ermenistan’ın ikinci büyük şehridir. Tarihi boyunca pek çok kere ismi değişmiştir.

Bilinen ilk adı Kumayri’dir. 1840-1924 yılları arasında Alexandropol, 1924-1990 yılları arasında Sovyetler Birliği’nin kurucusu Lenin’den esinlenerek Leninakan adını alan şehir, Sovyetler Birliği’nin çözülmesinden sonra, 1991’den sonra Gyumri–Gümrü adını geri almıştır. Bugün halk iki ismi (Leninakan ve Gyumri) birlikte kullanmaktadır.

Bölge Persler, Makedonyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Osmanlılar, İranlılar’a ev sahipliği yapmıştır.

Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşma, TBMM ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında 3 Aralık 1920’de imzalanan Gümrü Antlaşması’dır. Antlaşmanın imzalanmasından bir gün sonra Ermenistan Sovyetler Birliği’ne katıldığından dolayı antlaşma onaylanmamıştır. Sovyetler Birliği ile 16 Mart 1921 tarihinde Moskova, 13 Ekim 1921’de de Kars Antlaşmaları imzalanmış ve doğu sınırı çizilmiştir.

Gümrü Meydanı
Gümrü Gezilecek Yerler

Gümrü Gezilecek Yerler

Gümrü’de görülecek yerler arasında kent meydanı, siyah kilise, siyah kale, Ani Katedrali (Kars Ani’deki katedralin aynısı), küçük müzeleri, heykelleri ve trafiğe kapalı sokakları görülmeye değerdir. Gümrü’de de, Erivan’da olduğu gibi geniş ve dümdüz yollar ve meyanlar görülmeyi hak ediyor.

Gümrü Şehir İçi
Gümrü'de Bir Ermeni Kadın

Şehirde birkaç otel ve oldukça güzel restoranlar, kafeler, oldukça zengin şarap, vodka ve brendy dükkanları bulunmaktadır.

Alexandrapol Hotel Palace, Gümrü
Gümrü'deki Çeşmeler

Gümrü küçük bir şehir olduğundan, birkaç saat içinde yürüyerek dolaşmak mümkündür. Erivan’dan Gümrü’ye 07.55, 14.25, 18.25 ve Gümrü’den Erivan’a 08.25, 11.45, 18.15 saatleri arasında karşılıklı tren seferleri mevcut olup yolculuk 3 saat sürmektedir. Bir kişilik tren bilet fiyatı 1 Ermenistan Dramı’dır. 1 Dolar 486 Dram’dır.

Gümrü'de Pazar Tezgahı

Güzel bir mimariye sahip olan Gümrü’yü de Kars’ı yapan ustalar yapmıştır. Gümrü’dekiler şehir için “Kars’ın kopyası” diyorlar. Kars’ı görenler Gümrü’yü görünce şaşırmayacaklardır. Caddeleri, sokakları ve binalarıyla birbirlerine çok benziyorlar.

Ayrıca Okuyun:

Kara Kilise, Gümrü

Akyaka Sınır Kapısı, Kars’ın Akyaka ilçesinde, Ermenistan sınırında bulunan demiryolu sınır kapısıdır. Akyaka–Gümrü arası 10 km mesafedir. Alican Sınır Kapısı, Iğdır’ın merkez Alican Köyü’nde bulunmaktadır. Alican–Erivan arası 40 km mesafededir. Kapılar 1993’ten beri kapalıdır.

Gümrü Alfabe Anıtı
Garni Tapınağı, Gümrü

Ermenistan’da gördüğüm yerler Erivan ve Gümrü ile sınırlı değil. Ermenilerin Vatikan’ı sayılan Echmiadzin, Garni Tapınağı, Geghard Manastırı, Ararat (Ağrı Dağı) ile karşı karşıya bulunan Khor Virap Kadetrali, Artashavan Köyü’ne yakın bulunan Ermeni Alfabe Anıtı, kaplıca ve şelalesiyle ünlü olan Jermuk ve Noravank Kanyonu ve Manastırı gördüm. Buraları görmek için araç kiralamak ya da turlara katılmak gerekir.

Şelale, Jermuk
Noravank Kilisesi

Ermenistan bize çok yakın ama çok uzak bir komşu, keşke çok daha yakın olsak. Akyaka ve Alican sınır kapıları şartsız ve koşulsuz açılmalıdır. Kapılar açılarak iki halkın birbiriyle daha yakın ilişki kurması sağlanmalıdır.

Ben Ermenistan’ı çok sevdim, eğer yolunuz düşerse sizin de seveceğinize eminim. İmkanınız varsa yolunuzu bu güzel insanların olduğu coğrafyayı düşürün derim.

11.12.1963 Küçük Yapalak Köyü Elbistan, Kahramanmaraş’ta dünyaya geldi. İlkokulu Eskişehir, ortaokulu Adana ve liseyi İstanbul’da bitirdi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bölümüne 1982 yılında girdi ve 1986 yılında bitirdi. 1988 yılında Sivas ve Ağrı Patnos’ta askerlik görevini kısa dönem olarak yaptı. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyoloji Bölümlerinde yüksek lisans bölümlerine devam etti. Ocak 1989 yılında Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’nda (şimdiki adı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı) Sosyal Hizmet Uzmanı olarak Sivas, Gaziantep, Ankara, Batman, Kilis ve Aydın’da çalıştı. Gaziantep Çocuk Yuvası ve Gaziantep Yetiştirme Yurdu’nda Müdür olarak görev yaptı. Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (daha sonra SES ile birleşti) kurucularındandır. Haziran 2014 ve Mayıs 2015 tarihleri arasında Aydın Efeler Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürü olarak görev yaptı ve Mart 2016 tarihinde emekli oldu. Şiirleri Fransız Postası, Alleben, Sanat ve Hayat, Bizim Dergi, Sosyal Hizmet, Sosyal Hizmet Sen. ve Gerçek Sanat gibi yurt içi ve yurt dışında ve “yersiz yurtsuz” ve “süje” İnternet dijital dergilerinde yayımlandı. Bugüne kadar 23 ülke, 72 şehir dolaştı. Ülkemizde ise 81 ilin 70’ine gitti. Aydın Denge Gazetesi’nde gezi yazıları yayımlandı. Halen Gaziantep Sabah Gazetesi’nde haftada iki gün ve hadigez.com İnternet sitesinde gezi yazıları yayımlanmaktadır. Veli Yalçın’ın yayımlanmış kitapları: * Kuşlar Su İçti Dilinden (Şiir, Favori Yayınları 2017) * Gezdim Gördüm Yazdım (Gezi Notları, Favori Yayınları 2018) * 1961 Yılından Bugüne Sosyal Hizmet Dergileri (Sabev Yayınları 2022)

Yazıya ilişkin düşüncelerinizi yazabilir, merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.

Yorumunuzu giriniz!
Lütfen adınızı buraya giriniz.